1. Cấu trúc cơ bản
| Mẫu |
Cấu tạo với ~しか~ない |
Ví dụ cấu trúc |
Ghi chú |
| N + しか + V-ない |
Danh từ + しか + động từ phủ định |
水しか飲まない |
を thường lược trước しか |
| 数量 + しか + V-ない |
Số lượng/đơn vị + しか + V-ない |
100円しか持っていない |
Nhấn mạnh “chỉ có …” |
| 場所/時間 + で/に + しか + V-ない |
Trợ từ cách + しか + V-ない |
ここでしか買えない/今日にしか行けない |
Giữ で/に rồi mới しか |
| V-辞書形 + しか + ない |
“Chỉ còn cách …” |
待つしかない |
Cố định nghĩa “không còn lựa chọn nào khác” |
| Nhịp điệu lịch sự |
~しか ありません/いません/できません |
この方法しかありません |
Phủ định lịch sự |
2. Ý nghĩa chính & phân tích chi tiết
- Giới hạn phạm vi: “chỉ … và không … (ngoài ra không có)”.
- Sắc thái mạnh hơn だけ: しか nhấn cảm giác thiếu hụt/không hài lòng.
- V-辞書形 + しかない mang nghĩa thành ngữ “chỉ còn cách …”.
- Bắt buộc đi với dạng phủ định (ない/ありません/できない…), không dùng với khẳng định.
3. Ví dụ minh họa
- お金が100円しか残っていない。
Chỉ còn 100 yên.
- ここでしか買えない限定商品だ。
Là sản phẩm giới hạn chỉ mua được ở đây.
- 今日は時間がないから、コンビニでしか食べられない。
Hôm nay không có thời gian nên chỉ có thể ăn ở cửa hàng tiện lợi.
- 彼しか知っていない秘密だ。
Bí mật chỉ có anh ấy biết.
- もう待つしかない。
Giờ chỉ còn cách chờ thôi.
- この方法しかありません。
Chỉ có cách này thôi.
4. Cách dùng & sắc thái
- しか đứng sau danh từ/số lượng/đại từ chỉ địa điểm, trước động từ phủ định.
- Giữ các trợ từ quan hệ trước しか khi cần: 日本でしか見られない, 今日までにしかできない.
- Khác với だけ: だけ trung lập, しか có sắc thái “ngoài ra không còn”.
- V-辞書形 + しかない thể hiện sự bất đắc dĩ.
5. So sánh & phân biệt & mẫu tương tự
| Mẫu |
Ý nghĩa |
Điểm khác biệt |
Ví dụ ngắn |
| N だけ V |
Chỉ ~ (trung lập) |
Không bắt buộc phủ định; sắc thái nhẹ hơn. |
水だけ飲む。 |
| ほかに~ない |
Không còn … khác |
Diễn đạt tương đương ý nghĩa, khác cấu trúc. |
ほかに方法がない。 |
| ~ほか(は)~ない |
Ngoài … ra thì không … |
Văn viết trang trọng hơn. |
彼ほかに頼れる人はない。 |
| ~ざるを得ない |
Đành phải/không thể không |
Ép buộc cao, không mang nghĩa “chỉ”. |
出発を延期せざるを得ない。 |
6. Ghi chú mở rộng
- Chủ ngữ thường lược trong hội thoại: これしかない(chỉ còn cái này).
- Với người/động vật: ~しかいない dùng rất tự nhiên: 会場にはスタッフしかいない。
- Nhấn mạnh giới hạn bằng “たった/わずか + 数量 + しか + ない”.
7. Biến thể & cụm cố định
- V-るしかない(chỉ còn cách …)
- ここにしかない/今しかない/これしかない
- 彼女しかいない/水しかない
8. Lỗi thường gặp & bẫy JLPT
- Dùng khẳng định với しか: 水しか飲む(sai)→ 水しか飲まない.
- Sai vị trí trợ từ: 水をしか飲まない(thừa を)→ 水しか飲まない.
- Nhầm với “だれも~ない”: không dùng “だれしか~ない”; đúng là だれもいない/彼しかいない.
- Quên giữ trợ từ quan hệ: ここしか買えない(mơ hồ)→ ここでしか買えない.