フリーライダーはなぜ発生するのだろうか。
答は簡単、「フリーライダーは得になる」からだ。
そう、合理性のみを考えるならば、できるだけ仕事はしない、押し付けられるものは全て他人に押し付ける、他人の成果は横取りする。あらゆるタダ乗り行為をする方が、個人にとっては得になる。
(一昔前の)経済学的な考え方からすると、全ての社員は「①得になる限りタダ乗りするのは当然」ということになる。
しかし、それでは会社組織は成り立たない。少なくとも、経営層や管理職には自分たちの社員や部下をタダ乗りさせないようにさせるインセンティブ(注1)が必要だ。
実は「株式会社」という制度は、そのようなインセンティブを経営者に提供するようにできている。株主は自らの利益のために、有能な経営者を求め、経営者は自分のクビを守るために、社員がタダ乗りしないような経営をしようとする。
このように、株主からのプレッシャーがあれば、経営者は自ずとタダ乗りを防ぐような工夫をするようになっている。
では、どのような工夫が必要か。最も有名でしかもシンプルな考え方は、「タダ乗り社員はクビにする」というものだ。
経済学者のカール・シャピロとジョセフ・スティグリッツは、②この前提のもと、「個人がタダ乗りを働こうと思わない、最低レベルの賃金」を企業が支払えば、タダ乗り問題は論理的に防げると論じた。
2人のうち、スティグリッツは2001年にノーベル経済学賞を受賞したことでも知られ、現在最も影響力の強い経済学者の1人である。
彼らの考え方は、「タダ乗りを働いてクビになる→ある確率で再就職」という生き方と、「タダ乗りを働かない」という生き方を比べて、後者の方が得になるならば、③個人はタダ乗りしないはず、というものである。
そのためには、企業はたくさんの給料を個人に支払えばよいが、その金額をできるだけ低く抑えることも必要となる。その金額が上記の「最低レベルの賃金」であり、これを「効率賃金」と呼ぶ。彼らはできるだけシンプルな前提から、効率賃金を予測する数学モデルを作ったのである。
これ以上詳しい話をすると、経済学の講義になってしまうので、深入りは避けるが、タダ乗りに関して、彼らのモデルの重要なポイントを挙げると以下の2点になる。
・ タダ乗りが見つかった社員は、必ずクビになるという前提を持つ
・ 一度クビになった社員は、ある程度の確率で再就職できるが、それが低いほど、企業が払うべき賃金は少なくて済む
これは、「シャピロ-スティグリッツモデル」、あるいは「効率賃金モデル」と呼ばれる有名な研究だが、現在の日本の状況についても、ある程度示唆(注2)を与えてくれるものだ。今の日本の職場で起きている大きな問題は、「フリーライダーがきちんと処罰されない」ことにある。上記モデルの大前提が満たされていない。
(注1)インセンティブ:物事を行なう意欲を向上させる動機のこと
(注2)示唆:それとなく教えること
1 ① 「得になる限りタダ乗りするのは当然」とあるが、どうしてか。
1 社員は最小限の労力で最大限の利益を得ようとするはずだから
2 経営層や管理職による指示なしには社員は動きようがないから
3 合理性を追求する行動は社員全員に認められた権利であるから
4 株主によるプレッシャーがあるとタダ乗りができなくなるから
2 ② 「この前提」とあるが、どのような前提か。
1 フリーライダーを解雇するという前提
2 タダ乗り問題は解決できるという前提
3 タダ乗りには対策が必要だという前提
4 経営者が様々な工夫をするという前提
3 ③ 「個人はタダ乗りしないはず」とあるが、なぜそういえるのか。
1 誰もがより良い生き方をしようとするはずだから
2 得にならない選択をあえてするとは思えないから
3 もともと働いていなければクビにもならないから
4 再就職をすることが難しい制度になっているから
4 この文章で筆者が主張していることを以下の文のようにまとめるとき、下線部には何が入るか。
フリーライダーが発生するには理由がある。それは、______ からだ。
1 企業の最低レベルの賃金が高すぎる
2 フリーライドが許される環境にある
3 会社に有能な経営者や社員がいない
4 タダ乗りが見つからない場合が多い
フリーライダーはなぜ発生するのだろうか。
Tại sao phát sinh hưởng khống?
答は簡単、「フリーライドは得になる」からだ。
Câu trả lời rất đơn giản, đó là vì “Hưởng lợi không tốn tiền là đem lại lợi ích”.
そう、合理性のみを考えるならば、できるだけ仕事はしない、押し付けられるものは全て他人に押し付ける、他人の成果は横取りする。
Đúng vậy, nếu chỉ nghĩ theo logic, đó là cố gắng không làm việc, áp đặt toàn bộ những việc bị áp đặt vào người khác và cướp đoạt thành quả của người khác.
あらゆるタダ乗り行為をする方が、個人にとっては得になる。
Những người có các hành vi hưởng lợi bất chính đó thì đối với cá nhân nó sẽ đem lại lợi ich nhất định.
(一昔前の)経済学的な考え方からすると、全ての社員は「①得になる限りタダ乗りするのは当然」ということになる。
Nếu ta nhìn cách nghĩ theo kinh tế học (cách đây 10 năm) thì tất cả nhân viên sẽ xem “chừng nào còn mang lại lợi ích thì đương nhiên phải làm việc bất chính rồi”.
しかし、それでは会社組織は成り立たない。
Nhưng, với cách suy nghĩ như vậy thì tổ chức xã hội sẽ không hình thành được.
少なくとも、経営層や管理職には自分たちの社員や部下をタダ乗りさせないようにさせるインセンティブが必要だ。
Dù ít cũng cần phải khuyến khích các tầng lớp kinh tế, tổ chức quản lý để sao cho không còn hành vi bất chính của nhân viên, cấp dưới.
実は「株式会社」という制度は、そのようなインセンティブを経営者に提供するようにできている。
Thực tế thì chế độ “Công ty cổ phần” đã cung cấp những ưu đãi đó cho những nhà kinh doanh.
株主は自らの利益のために、有能な経営者を求め、経営者は自分のクビを守るために、社員がタダ乗りしないような経営をしようとする。
Chủ cổ phần tìm kiếm các nhà kinh doanh có tiềm năng để đem lại lợi ích cho mình, đồng thời người kinh doanh sẽ hoạt động một cách chính đáng mà nhân viên không có hành vi bất chính, cũng để bảo vệ sự tồn tại cho chính nhà kinh doanh.
このように、株主からのプレッシャーがあれば、経営者は自ずとタダ乗りを防ぐような工夫をするようになっている。
Để làm được điều này, nếu có một sức ép tâm lý từ chủ cổ phần thì nhà kinh doanh sẽ phải tự đầu tư nghiên cứu đề phòng ngừa hành vi bất chính xảy ra.
では、どのような工夫が必要か。
Vậy thì, cần phải đầu tư nghiên cứu như thế nào?
最も有名でしかもシンプルな考え方は、「タダ乗り社員はクビにする」というものだ。
Cách suy nghĩ đơn giản thông dụng nhất đó là “Nhân viên có hành vi bất chính sẽ bị sa thải”.
経済学者のカール・シャピロとジョセフ・スティグリッツは、②この前提のもと、「個人がタダ乗りを働こうと思わない、最低レベルの賃金」を企業が支払えば、タダ乗り問題は論理的に防げると論じた。
Nhà kinh tế học Carl Shapiro và Joseph E Stiglits đã lý luận rằng dựa trên tiền đề này “Nếu doanh nghiệp chi trả tiền lương với mức lương tối thiểu thì cá nhân sẽ không nghĩ đến làm việc với hành vi bất chính”, khi đó theo logic vấn đề hưởng lợi bất chính có thể ngăn ngừa được.
2人のうち、スティグリッツは2001年にノーベル経済学賞を受賞したことでも知られ、現在最も影響力の強い経済学者の1人である。
Trong hai nhà kinh tế học trên thì ông Joseph E Stiglits được mọi người biết khi được nhận giải thưởng Nobel kinh tế học vào năm 2001 và là một nhà kinh tế học có ảnh hưởng lớn nhất cho đến ngày nay.
彼らの考え方は、「タダ乗りを働いてクビになる→ある確率で再就職」という生き方と、「タダ乗りを働かない」という生き方を比べて、後者の方が得になるならば、③個人はタダ乗りしないはず、というものである。
Cách suy nghĩ của họ là so sánh giữa cách sống “làm việc bất chính bị sa thải -> kiếm lại được việc với một xác suất nhất định” với cách sống “không phạm vào hành vi bất chính” thì những người sau để có lợi nhuận thì cá nhân đó nhất định không có hành vi bất chính.
そのためには、企業はたくさんの給料を個人に支払えばよいが、その金額をできるだけ低く抑えることも必要となる。
Chính vì điều đó doanh nghiệp nên chi trả lương cao cho các cá nhân nhưng cũng cần phải khống chế mức lương đó ở mức thấp nhất cho phép.
その金額が上記の「最低レベルの賃金」で あり、これを「効率賃金」と呼ぶ。
Số tiền đó gọi là “Mức lương tối thiểu” như đã trình bày ở trên, và mức lương này được gọi là “Tiền lương năng suất”.
彼らはできるだけシンプルな前提から、効率賃金を予測する数学モデルを作ったのである。
Từ tiền đề đơn giản, họ đã tạo ra kiểu mẫu dự đoán tiền lương năng suất.
これ以上詳しい話をすると、経済学の講義になってしまうので、深入りは避けるが、タダ乗りに関して、彼らのモデルの重要なポイントを挙げると以下の2点になる。
Nếu nói chi tiết hơn nội dung trên thì cần phải tham gia lớp kinh tế học; không đi vào sâu nội dung nhưng liên quan đến hành vi bất chính họ đã nêu lên chìa khóa quan trọng theo kiểu mẫu như hai tiền đề sau đây.
・タダ乗りが見つかった社員は、必ずクビになるという前提を持つ。
Nhân viên có hành vi bất chính bị phát hiện sẽ bị sa thải.
・一度クビになった社員は、ある程度の確率で再就職できるが、それが低いほど、企業が払うべき賃金は少なくて済む
Nhân viên bị sa thải một lần có thể tìm việc khác với xác suất nhất định nhưng doanh nghiệp sẽ chi trả lương với mức lương thấp.
これは、「シャピロ-スティグリッツモデル」、あるいは「効率賃金モデル」と呼ばれる有名な研究だが、現在の日本の状況についても、ある程度示唆を与えてくれるものだ。
Nghiên cứu nổi tiếng này người ta gọi là “Kiểu Shapiro và Stiglits” hoặc “Kiểu tiền lương năng suất”, nhưng ngay ở tình hình kinh tế Nhật hiện nay cũng đem lại nhiều gợi ý nhất định.
今の日本の職場で起きている大きな問題は、「フリーライダーがきちんと処罰されない」ことにある。
Vấn đề lớn đang xảy ra ở các công ty Nhật Bản đến hiện giờ là “Hưởng khống vẫn chưa được xử phạt một cách rõ ràng”.
上記モデルの大前提が満たされて いない。
Vì vậy, vẫn chưa đạt được tiền đề lớn như đã nêu trên.
► (N) からすると/からすれば: Nhìn từ lập trường của ~/ Phán đoán từ ~
( 1 )
①「得になる限りタダ乗りするのは当然」とあるが、どうしてか。
Tại sao nói “chừng nào còn mang lại lợi ích thì đương nhiên phải làm việc bất chính rồi”?
1 社員は最小限の労力で最大限の利益を得ようとするはずだから
Vì nhân viên nhất định sẽ có lợi ích tối đa với sức lao động tối thiểu
2 経営層や管理職による指示なしには社員は動きようがないから
Vì nhân viên không định làm việc mà không có chỉ thị từ tầng lớp kinh doanh, tổ chức quản lý.
3 合理性を追求する行動は社員全員に認められた権利であるから
Vì nành động truy cứu tính hợp lý với lợi ích được nhân viên công nhận.
4 株主によるプレッシャーがあるとタダ乗りができなくなるから
Vì nếu có sức ép từ chủ cổ phần thì hành vi bất chính sẽ không hình thành được
♦ Căn cứ vào câu 「フリーライドは得になる」からだ。(“Hưởng lợi không tốn tiền là đem lại lợi ích”. )
「できるだけ仕事はしない、押し付けられるものは全て他人に押し付ける、他人の成果は横取りする。」(cố gắng không làm việc, áp đặt toàn bộ những việc bị áp đặt vào người khác và cướp đoạt thành quả của người khác)
「あらゆるタダ乗り行為をする方が、個人にとっては得になる。」(Những người có các hành vi hưởng lợi bất chính đó thì đối với cá nhân nó sẽ đem lại lợi ich nhất định.)
( 2 )
➁ 「 この前提」とあるが、どのような前提か。
“Tiền đề này” là tiền đề như thế nào?
1 フリーライダーを解雇するという前提
Sa thải người có hành vi bất chính
2 タダ乗り問題は解決できるという前提
Vấn đề hành vi bất chính có thể giải quyết được
3 タダ乗りには対策が必要だという前提
Cần phải có biện pháp khắc phục hành vi bất chính.
4 経営者が様々な工夫をするという前提
Nhà kinh doanh phải đào sâu nghiên cứu
♦ Đề bài hỏi về その前提 có chữ その nên ta căn cứ vào câu trước câu đó là câu 「『タダ乗り社員はクビにする』というものだ。」 (“Nhân viên có hành vi bất chính sẽ bị sa thải”)
( 3 )
③「個人はタダ乗りしないはず」とあるが、なぜそういえるのか。
Tại sao lại nói “Cá nhân nhất định không có hành vi bất chính”?
1 誰もがより良い生き方をしようとするはずだから
Vì nhất định là bất kỳ ai cũng sẽ có cách sống tốt hơn
2 得にならない選択をあえてするとは思えないから
Vì không nghĩ rằng dám đưa ra lựa chọn không mang lại lợi ích
3 もともと働いていなければクビにもならないから
Vì nếu vốn dĩ không làm việc thì cũng không bị sa thải
4 再就職をすることが難しい制度になっているから
Vì kiếm việc làm khác sẽ bị chế độ khó khăn
( 4 )
この文章で筆者が主張していることを以下の文のようにまとめるとき、下線部には何が入るか。
フリーライダーが発生するには理由がある。それは、______ からだ。
Ở đoạn văn này khi tập hợp nội dung mà tác giả chủ trương như câu văn bên dưới, bạn cho biết câu nào là thích hợp điền vào phần gạch ngang?
Có lý do để phát sinh hưởng khống, đó là vì _____
1 企業の最低レベルの賃金が高すぎる
Mức lương tối thiểu của doanh nghiệp quá cao.
2 フリーライドが許される環境にある
Nằm ở môi trường cho phép được hưởng khống.
3 会社に有能な経営者や社員がいない
Không có nhân viên hay nhà kinh doanh có tiềm năng cho công ty
4 タダ乗りが見つからない場合が多い
Phần đông là hành vi bất chính không được nhìn thấy