～ては～ – Hễ… là…

1. Cấu trúc cơ bản

• N／人ひと＋に＋Vては、B → Hễ/mỗi lần làm A thì B (thường là phản ứng/cảm xúc/kết quả quen thuộc)
• Vては、B → “mỗi lần (tôi/ai đó) làm A thì B” (chủ ngữ ngầm hiểu)
• Mẫu tổng quát: （状況じょうきょうトリガー）＋Vては、（反応はんのう・結果けっか）
• Ví dụ khung:
  • 彼女かのじょに 会あっては、いつも緊張きんちょうしてしまいます。
  • この写真しゃしんを 見みては、故郷こきょうを思おもい出だす。

2. Ý nghĩa chính & phân tích chi tiết

Ý nghĩa: Diễn tả tình huống “ hễ/mỗi lần A xảy ra thì B” – trong đó A là tác nhân kích hoạt (trigger), B là phản ứng/kết quả lặp lại, thường là cảm xúc hay trạng thái tự nhiên ngoài chủ ý.

• Tính lặp: Hành vi/hoàn cảnh A lặp nhiều lần trong thực tế; mỗi lần lặp đều kéo theo phản ứng B.
• Sắc thái: Tự nhiên, thói quen; hay dùng cho tâm lý (“cứ gặp là hồi hộp”, “cứ nghe là nhớ nhà”). Khác với kiểu “luân phiên A rồi B” mang tính chu kỳ đối xứng.
• Ngữ dụng: Dùng khi người nói muốn nhấn mạnh tính chắc chắn của phản ứng mỗi lần có kích hoạt.

3. Ví dụ minh họa

• 彼女かのじょに会あっては、いつも緊張きんちょうしてしまいます。
  Mỗi lần gặp cô ấy là tôi lại hồi hộp.
• 忙いそがしい時期じきになると、この曲きょくを聞きいては気持きもちを落おち着つかせる。
  Vào thời kỳ bận rộn, cứ nghe bản nhạc này là tôi lại bình tâm.
• 父ちちの手紙てがみを読よんでは、昔むかしのことを思おもい出だす。
  Cứ đọc thư của bố là tôi lại nhớ chuyện xưa.
• 雨あめの音おとを聞きいては、窓まどの外そとを眺ながめた。
  Cứ nghe tiếng mưa là tôi lại nhìn ra ngoài cửa sổ.
• この写真しゃしんを見みては、頑張がんばろうと思おもう。
  Cứ nhìn bức ảnh này là tôi lại thấy cần cố gắng.

4. Cách dùng & sắc thái

• Hình thái: Động từ ở thể て + は. Thường đi kèm ngữ đoạn chỉ đối tượng/kích hoạt bằng N＋に ở trước (彼女かのじょに会あっては…).
• Đặc trưng mệnh đề sau: B thường là tâm lý/cảm xúc/phản xạ (緊張きんちょうする・懐なつかしくなる・考かんがえ込こむ…). Tránh dùng B là hành vi chủ đích quá mạnh.
• Văn phong: Tự nhiên trong văn nói lẫn viết khi kể thói quen; lịch sự/nhẹ nhàng.
• Thời điểm: Hay dùng khi có nhiều lần quan sát trong quá khứ/hiện tại; không phù hợp với sự kiện đơn lẻ.

5. So sánh & phân biệt & mẫu tương tự

6. Ghi chú mở rộng

• Phạm vi chủ ngữ: Thường là người nói/người được nhắc tới có cảm xúc; nếu chủ ngữ là vật/thiên nhiên, B nên là trạng thái tự nhiên (落おち着つく・懐なつかしくなる… cũng được nếu chủ ngữ ngầm là người).
• Kết hợp từ vựng: Hay đi với động từ tri giác/cảm xúc: 見みる・聞きく・読よむ・会あう・思おもい出だす・緊張きんちょうする・安心あんしんする・考かんがえ込こむ…
• Sắc thái nhấn mạnh: Có thể thêm 副詞ふくし như つい・いつも・決きまって để nhấn tính lặp đều đặn.
• Đảo thành danh ngữ: Dùng ～ては…ことがある/ことが多おおい để khái quát thói quen.

7. Biến thể & cụm cố định

• N＋に＋会あっては／聞きいては／見みては／読よんでは：mẫu quán dụng “cứ (gặp/nghe/nhìn/đọc) là…”
• Vては…ことが多おおい／ことがある：hay…; có lúc…
• 副詞ふくし＋Vては（いつも／決きまって＋Vては）：cứ… là… (luôn/như thành lệ)

8. Lỗi thường gặp & bẫy JLPT

• Nhầm với “Vては〜V（luân phiên）”: Mẫu này mô tả chu kỳ đối xứng (A rồi B, B rồi A). Phần hiện tại là “mỗi lần A thì B”, không cần vế đối xứng.
• Chọn mệnh đề sau B không tự nhiên: B nên là phản ứng/cảm xúc hoặc kết quả mang tính kéo theo, tránh mệnh lệnh/cấm đoán mạnh.
• Lạm dụng với sự kiện đơn lẻ: ては hàm lặp nhiều lần; dùng cho một lần sẽ không hợp lý.
• Nhầm với “Vると”: Vると nhấn quy luật tất yếu, ては thiên về thói quen tâm lý mỗi lần gặp kích hoạt.