～んです – Là…, đấy là… (giải thích)

1. Cấu trúc cơ bản

2. Ý nghĩa chính & phân tích chi tiết

• Giải thích, đưa bối cảnh, nhấn mạnh lý do: “là vì…, thực ra là…”.
• Nhẹ nhàng hóa câu hỏi/yêu cầu: ～んですが/～んですけど mở đầu trước đề nghị.
• Nhấn mạnh cảm xúc, tình trạng hiện tại: 疲つかれているんです (tôi đang mệt mà).
• Đối thoại: khi người nghe cần/được mong đợi hiểu thêm bối cảnh, ～んです phù hợp; văn viết trang trọng dùng ～のです nhiều hơn.

3. Ví dụ minh họa

• どうしたんですか。
  Có chuyện gì vậy (vì sao)?
• 遅おくれたんです。電車でんしゃが止とまっていたんです。
  Tôi đến muộn. Vì tàu dừng chạy.
• 実じつは、明日あした引ひっ越こすんです。
  Thật ra ngày mai tôi chuyển nhà.
• ちょっと相談そうだんしたいんですが、今こんお時間じかんありますか。
  Tôi muốn trao đổi chút, anh/chị có thời gian không?
• この店みせは量りょうが多おおいんですよ。
  Quán này phần ăn nhiều đấy.
• 頭あたまが痛いたいいんです。今日きょうは帰かえってもいいですか。
  Đầu tôi đau. Hôm nay tôi về được không ạ?
• 静しずかなんです。ここで勉強べんきょうしましょう。
  Chỗ này yên tĩnh. Ta học ở đây nhé.

4. Cách dùng & sắc thái

• Thân thiện/lịch sự trong hội thoại. Với cấp trên, tránh ～んだ (thô), dùng ～んです/～のです.
• Hỏi nguyên do nhẹ nhàng: どうして来こなかったんですか。
• Dẫn nhập yêu cầu/đề nghị: ～んですが/～んですけど + 依頼いらい/質問しつもん.
• Nhấn mạnh cảm xúc/tình trạng: ～たいんです, ～ているんです.
• Văn viết trang trọng ưu tiên ～のです/～のである (ít dùng trong khẩu ngữ).

5. So sánh & phân biệt & mẫu tương tự

6. Ghi chú mở rộng

• Bối cảnh “nghe – giải thích”: A hỏi (～んですか) → B đáp (～んです) tạo dòng thông tin tự nhiên.
• Phủ định/quá khứ: 来こなかったんです, 静しずかじゃなかったんです, 学生がくせいだったんです.
• Trong email công việc, mở lời bằng ～んですが có thể quá khẩu ngữ; cân nhắc ～のですが.

7. Biến thể & cụm cố định

• ～んですが、お願ねがいがありまして…
• ～んですけど… (khẩu ngữ)
• どうしたんですか / なんでんですか
• ～ているんです / ～たいんです

8. Lỗi thường gặp & bẫy JLPT

• Sai liên kết sau N/Adj-na: 学生がくせいんです × → 学生がくせいなんです 〇; 便利べんりんです × → 便利べんりなんです 〇.
• Dùng ～んだ với người trên → thô. Chọn ～んです/～のです.
• Lạm dụng ～んですが trong văn bản trang trọng → thay bằng ～のですが/～しかし.
• Nhầm chức năng với ～から: ～んです nhấn “giải thích”, không chỉ nối nguyên nhân–kết quả thuần túy.