～るが早いか - Vừa mới… thì…

Loại từ	Cấu tạo với ～るが早はやいか	Ví dụ cấu trúc	Ghi chú
Động từ (tức thời)	V-る + が早はやいか、S2	ベルが鳴なるが早はやいか、学生がくせいたちは教室きょうしつを飛とび出だした。	Nhấn mạnh “ngay khi”/“vừa… là…”, hai sự việc gần như đồng thời.
Động từ	V-る + が早はやいか、V-た	彼かれは席せきに座すわるが早はやいか、眠ねむり込こんだ。	Thường dùng với động từ khoảnh khắc: 見みる・聞きく・立たつ・座すわる・開ひらく・閉しめる…
Biến thể (ít gặp)	V-た + が早はやいか	見みるが早はやいか (thông dụng hơn V-る)	Trong thi JLPT chuẩn dùng V-る + が早はやいか.
Hạn chế	Không đi với ý chí/mệnh lệnh/yêu cầu	× 見みるが早はやいか、走はしりなさい。	Vế sau là sự việc thực tế xảy ra ngay sau đó; không dùng để ra lệnh/ý định.

Dịch chính: “Vừa/Ngay khi V thì…”, nhấn mạnh sự tiếp nối cực nhanh giữa hai hành động/sự việc.
Độ nhanh cao hơn ～とたん(に); mang sắc thái văn viết/kể chuyện, tạo cảm giác “phản xạ tức thì”.
Vế sau mô tả sự việc thực tế, thường là hành vi/biến đổi xảy ra ngay lập tức, đôi khi gây bất ngờ.
Chủ ngữ vế trước và sau thường cùng một người/vật; nếu khác, cần ngữ cảnh rõ ràng để tránh mơ hồ.
Không dùng cho ý chí, mệnh lệnh, rủ rê, hay nguyện vọng của người nói.
Thường đi với động từ điểm khởi phát: 見みる、聞きく、開ひらく、立たつ、座すわる、鳴なる…

ベルが鳴なるが早はやいか、学生がくせいたちは教室きょうしつを飛とび出だした。
Ngay khi chuông reo, sinh viên lao ra khỏi lớp.
彼かれは席せきに座すわるが早はやいか、すぐ眠ねむり込こんだ。
Anh ta vừa ngồi xuống là ngủ thiếp đi ngay.
ドアが開ひらくが早はやいか、子こどもたちが外そとへ駆かけ出だした。
Cửa vừa mở ra là lũ trẻ lao ngay ra ngoài.
彼女かのじょは彼かれの顔かおを見みるが早はやいか、涙なみだをこぼした。
Cô ấy vừa trông thấy mặt anh ta là bật khóc.
父ちちは家いえに帰かえるが早はやいか、テレビをつけた。
Bố tôi vừa về đến nhà là bật TV ngay.
警報けいほうが鳴なるが早はやいか、みんなが避難ひなんを始はじめた。
Báo động vừa vang lên là mọi người bắt đầu sơ tán.

Sắc thái kể chuyện, trang trọng hơn hội thoại thường; tạo cảm giác dứt khoát, bất ngờ.
Không dùng với tương lai dự đoán; hầu như ở quá khứ khi thuật lại sự việc đã xảy ra.
Tránh dùng với động từ kéo dài (続つづく、待まつ…) vì thiếu tính “tức thời”.
Vế sau không dùng mệnh lệnh/ý chí/đề nghị của người nói (～なさい、～ましょう、～てください…)

Mẫu ngữ pháp	Ý nghĩa	Điểm tương quan/Khác biệt	Ví dụ ngắn
～や否いなや	Vừa… thì… (rất văn viết)	Trang trọng hơn; hầu như không dùng cho ý chí/mệnh lệnh.	ベルが鳴なるや否いなや、皆みなが立たち上あがった。
～なり	Vừa… là… (cùng chủ ngữ)	Đa số yêu cầu cùng chủ ngữ; nhấn hành động nối tiếp ngay.	彼かれは帰かえるなり、寝室しんしつに入はいった。
～たとたん(に)	Ngay sau khi…	Dùng V-た; thường là việc ngoài dự đoán; độ văn viết thấp hơn.	席せきに座すわったとたん、眠ねむくなった。
～かと思おもうと／～かと思おもったら	Vừa thấy/nhận ra là…	Tăng sắc thái bất ngờ; thường khác chủ ngữ với người nói.	雨あめが降ふったかと思おもうと、すぐやんだ。
～とすぐ	Đến là ngay…	Hội thoại hơn, độ “tức thì” nhẹ hơn ～るが早はやいか.	家いえに着ちゃくいたとすぐ、シャワーを浴あびた。

Một số cụm hay gặp: 見みるが早はやいか／聞きくが早はやいか／開ひらくが早はやいか — tính “bật” hành động rất cao.
Khi khác chủ ngữ giữa hai vế, nên nêu rõ để tránh hiểu nhầm: 先生せんせいが入はいるが早はやいか、学生がくせいたちは静しずかになった。
Dùng tốt trong văn kể/chú thích tin tức để tăng tính sinh động, nhịp nhanh.

Dùng kèm mệnh lệnh/đề nghị ở vế sau → sai ngữ pháp.
Chọn động từ kéo dài cho vế trước → mất tính “ngay khi”.
Nhầm với ～たとたん(に): ～るが早はやいか dùng V-る và sắc thái văn viết mạnh hơn.
Đưa suy đoán tương lai ở vế sau (“sẽ…”) → không phù hợp; nên dùng sự việc đã xảy ra.

～るが早いか – Vừa mới… thì…