～るともなく - Vô thức…, chẳng chủ đích mà…

Loại hình	Cấu tạo với ～るともなく	Ví dụ cấu trúc	Ghi chú
Động từ	Vる＋ともなく	テレビを見みるともなく座すわっていた。	Diễn tả hành vi vô thức/không có chủ đích rõ ràng.
Động từ (lặp)	Vる＋ともなく＋Vる	空そらを眺ながめるともなく眺ながめていた。	Dạng lặp nhấn mạnh tính “vô thức”.
Nghi vấn từ	疑問ぎもん詞ことば＋（から／へ）＋ともなく	どこからともなくいい香かおりがした。	“Không rõ từ/đến đâu, từ khi nào, của ai”.
Cụm cố định	いつ／どこ／誰だれ＋から＋ともなく	いつからともなく噂うわさが広ひろまった。	Biểu thị nguồn gốc/thời điểm không xác định.

Nghĩa 1 (hành vi vô thức): Diễn tả việc làm một hành động một cách bâng quơ, không chủ ý, không có mục tiêu rõ ràng. Ví dụ: 聞きくともなく聞きく (nghe trong vô thức).
Nghĩa 2 (không rõ nguồn gốc/thời điểm): Đi kèm nghi vấn từ như いつ／どこ／誰だれ để nói “không biết từ khi nào/từ đâu/của ai”. Ví dụ: どこからともなく (từ đâu đó không rõ).
Sắc thái: Văn viết-trung tính; mang tính miêu tả, đôi khi tạo cảm giác mơ hồ, bàng bạc.
Ngữ pháp: Vるともなく có thể đứng độc lập hoặc lặp VるともなくVる; chủ ngữ thường là người nói/người được quan sát đang ở trạng thái “thả lỏng”.

ラジオを聞きくともなく聞きいていたら、いつの間まにか寝ねていた。
Tôi nghe radio trong vô thức, lúc nào không hay đã ngủ.
公園こうえんで空そらを眺ながめるともなく眺ながめていた。
Tôi ngồi nhìn bầu trời bâng quơ ở công viên.
どこからともなく花はなの香かおりが漂ただよってきた。
Một mùi hương hoa từ đâu đó phảng phất tới.
いつからともなくこの町まちに外国がいこく人じんが増ふえた。
Không biết từ khi nào người nước ngoài đã tăng lên ở thị trấn này.
道みちを歩あるくともなく歩あるいていたら、海うみに出でた。
Tôi cứ bước đi vô định, cuối cùng lại ra tới biển.

Dùng khi người nói không có mục đích rõ rệt (nhìn, nghe, nghĩ, đi dạo…).
Dạng nghi vấn từ＋ともなく nhấn mạnh “không xác định” về nguồn gốc, nơi chốn, thời điểm.
Không dùng cho hành vi có chủ đích mạnh, mệnh lệnh, ý chí rõ ràng.
Thường dùng trong văn miêu tả, nhật ký, tiểu thuyết để tạo không khí bàng bạc.

Mẫu	Ý nghĩa	Khác biệt chính	Ví dụ ngắn
～るともなく	Làm vô thức; không rõ nguồn gốc	Dùng với V hoặc nghi vấn từ＋ともなく	テレビを見みるともなく…
～るともなしに	Làm vô thức (gần như đồng nghĩa)	Nhấn mạnh “không có chủ ý”; ít dùng với nghi vấn từ hơn	空そらを眺ながめるともなしに…
～がてら	Nhân tiện làm	Có chủ ý “tiện thể”; trái với vô thức	散歩さんぽがてら買かい物ものする
～ついでに	Nhân tiện	Mục đích rõ ràng hơn	出張しゅっちょうのついでに観光かんこうした

Dùng cho hành động có mục tiêu rõ: sai. Ví dụ sai: × 目的もくてき地ちへ行いくともなく行いく (nên dùng どこへともなく đi vô định).
Nhầm với ～がてら/～ついでに: ～ともなく là vô thức; hai mẫu kia là có chủ ý.
Bỏ から/へ trong cụm nghi vấn từ: どこともなく (tự thân có nghĩa khác “bất kỳ đâu”), với nghĩa “không rõ từ đâu” cần どこからともなく.

～るともなく – Vô thức…, chẳng chủ đích mà…