～ときたら – Nói đến… thì… (phàn nàn)

1. Cấu trúc cơ bản

2. Ý nghĩa chính & phân tích chi tiết

• Giới thiệu chủ đề để chê trách, than phiền, ngạc nhiên theo hướng tiêu cực về đối tượng N.
• Dùng nhiều trong hội thoại; không thích hợp trong văn bản trang trọng hoặc khi nói về người nghe (dễ thô).
• Thường theo sau là ví dụ cụ thể về thói quen xấu, điểm bất cập, sự cố lặp lại.

3. Ví dụ minh họa

• うちの上司じょうしときたら、会議かいぎにいつも遅おくれてくるんだ。
  Sếp nhà tôi ấy à, lúc nào họp cũng đến muộn.
• 隣となりの犬いぬときたら、夜中やちゅうに吠ほえてばかりで困こまる。
  Con chó nhà hàng xóm thì đêm nào cũng sủa, phiền phức thật.
• 最近さいきんの天気てんきときたら、晴はれたと思おもったらすぐ雨あめだ。
  Thời tiết dạo này ấy, vừa nắng cái là mưa ngay.
• あの店みせときたら、味あじはいいのに接客せっきゃくが最悪さいあくだ。
  Cái quán đó nhé, đồ ngon mà phục vụ tệ kinh khủng.
• 弟おとうとときたら、約束やくそくをすぐ忘わすれる。
  Thằng em tôi thì hay quên hẹn.

4. Cách dùng & sắc thái

• Dùng như “nói về … thì” nhưng thiên về chê/trách; tránh dùng với người bề trên trong tình huống trang trọng.
• Hay đi kèm kết thúc câu thân mật: ～んだ、～ったらない、～こと！
• Không dùng để khen ngợi trang trọng; nếu khen nên dùng mẫu khác.

5. So sánh & phân biệt & mẫu tương tự

6. Ghi chú mở rộng

• Có thể dùng để mở đầu câu chuyện than phiền, thu hút sự chú ý của người nghe.
• Nếu nói về người nghe trực tiếp, dễ tạo cảm giác khiếm nhã; thay bằng ね hoặc やっぱり… thì mềm hơn.
• Khi muốn nhấn mạnh thêm mức độ phàn nàn, nối tiếp bằng ～ったらない／～ことだ。

7. Biến thể & cụm cố định

• 最近さいきんの～ときたら／うちの～ときたら（cụm mở đầu phàn nàn quen thuộc）
• ～ときたら、まったく…（tăng sắc thái bực bội）
• ～ときたら、ほんとに困こまる／信しんじられない／呆あきれる

8. Lỗi thường gặp & bẫy JLPT

• Dùng trong văn phong trang trọng/luận văn → không phù hợp.
• Nói về chính mình theo kiểu tự phê có thể dùng, nhưng tránh khiếm nhã với người nghe/bề trên.
• Nhầm với といったら（mức độ） trong câu hỏi JLPT: xem vế sau là “phàn nàn” → chọn ときたら.