～はおろか～も - … chứ đừng nói…

Loại	Cấu tạo với ～はおろか～も	Ví dụ cấu trúc	Ghi chú
Noun + はおろか + Nも/まで/すら	N1はおろか、N2も/まで/すら + V	漢字かんじはおろか、ひらがなも書かけない	N1 là mức “đương nhiên/khỏi bàn”, nhấn mạnh N2 thậm chí còn...
Noun + はおろか + 句く（も/すら）	N1はおろか、N2でさえ/すら + V	挨拶あいさつはおろか、自己じこ紹介しょうかいすらできない	すら trang trọng hơn さえ
Danh hoá động/tính	Vること/の・Aいの・Aなこと + はおろか、Nも...	休やすむどころか→(không dùng); 休やすむことはおろか、眠ねむる時間じかんもない	Thường dùng với N; danh hoá để phù hợp văn phong
Khẳng định hiếm	N1はおろか、N2まで + V(肯定こうてい)	英語えいごはおろか、フランス語ごまで話はなせる	Khả dụng nhưng sắc thái nhấn mạnh “đến cả N2”, văn viết

Nghĩa cốt lõi: “N1 thì khỏi nói, đến cả N2 cũng...”, diễn tả N2 đã vượt ngoài mong đợi; N1 là mức cao hơn/đương nhiên hơn.
Thường đi với mệnh đề phủ định để nhấn mạnh sự thiếu/không thể: ～も/すらできない, ～すらない.
Trật tự mức độ: N1 (mạnh/khó/quan trọng hơn) ＞ N2 (yếu/cơ bản hơn). Nếu N2 không đạt thì N1 càng “khỏi bàn”.
Sắc thái hơi cứng, thiên về văn viết/diễn thuyết; có thể mang ý phê phán, cường điệu.
Biến thể với まで/すら tăng mức “đến cả/đến mức” mạnh hơn so với も.

彼かれは敬語けいごはおろか、普通ふつうの挨拶あいさつもできない。
Không chỉ kính ngữ, ngay cả chào hỏi bình thường anh ta cũng không làm được.
忙いそがしくて旅行りょこうはおろか、外食がいしょくすらしていない。
Bận đến mức du lịch thì khỏi nói, ngay cả đi ăn ngoài cũng chưa làm.
漢字かんじはおろか、ひらがなも読よめないなんて信しんじられない。
Không chỉ kanji, đến cả hiragana cũng không đọc được thì khó tin thật.
予算よさんはおろか、人手ひとでまで足たりない状況じょうきょうだ。
Không chỉ ngân sách, mà nhân lực cũng thiếu.
彼女かのじょは英語えいごはおろか、フランス語ごまで話はなせる。
Cô ấy không chỉ biết tiếng Anh, mà còn cả tiếng Pháp.
健康けんこう管理かんりは運動うんどうはおろか、十分じゅっぷんな睡眠すいみんも取とれていないところから見直みなおすべきだ。
Quản lý sức khỏe cần xem lại từ chỗ không chỉ tập luyện, mà ngay cả ngủ đủ cũng chưa làm được.

Dùng khi muốn nhấn mạnh tính “vượt mức” của N2; N1 đóng vai trò chuẩn mạnh hơn để so sánh.
Thường mang sắc thái chỉ trích, đánh giá tiêu cực; dùng khẳng định được nhưng tạo ấn tượng phô trương/văn phong.
N1 phần lớn là danh từ. Với động/tính từ, nên danh hoá bằng の/こと để tự nhiên.
Không dùng trong tình huống quá thân mật đời thường; hợp văn viết, thuyết trình, bài luận.

Mẫu	Ý nghĩa	Khác biệt chính	Ví dụ ngắn
～はおろか～も/すら	Không chỉ N1, đến cả N2 cũng...	N1 mạnh hơn N2; sắc thái nhấn mạnh, hơi cứng	漢字かんじはおろか、ひらがなも読よめない
～どころか	Trái ngược hoàn toàn; chẳng những không... mà còn...	So sánh nghịch, không yêu cầu cặp N1/N2 cùng trường độ	休やすむどころか、徹夜てつやした
～はもちろん／～はもとより	“N1 thì dĩ nhiên”	Trung tính hơn; không nhất thiết mang cảm xúc mạnh	英語えいごはもちろん、フランス語ごも話はなせる
～すら／～さえ	Đến cả...	Không cần N1; tập trung nhấn mạnh đơn vị được gắn すら/さえ	子供こどもですら知しっている

Nên chọn N1 “mạnh hơn” N2 về độ khó/quan trọng: 漢字かんじ(難なん) ＞ひらがな(易えき).
Với khẳng định, dùng まで/すら tự nhiên hơn も để tăng lực nhấn.
Tránh lạm dụng trong văn nói thân mật; thay bằng ～はもちろん, ～だって/～すら trong hội thoại.

Đảo mức độ: chọn N1 yếu hơn N2 → sai logic nhấn mạnh.
Dùng với câu khẳng định tùy tiện → lệch sắc thái; nếu khẳng định, ưu tiên まで/すら.
Gắn trực tiếp với động từ mà không danh hoá → không tự nhiên: × 食たべるはおろか → ◯ 食たべることはおろか.
Nhầm với ～どころか: ～はおろか là “vượt mức cùng hướng”, không phải “trái ngược”.

～はおろか～も – … chứ đừng nói…