～てごらん – Hãy thử…

1. Cấu trúc cơ bản

2. Ý nghĩa chính & phân tích chi tiết

• Đề nghị/mệnh lệnh nhẹ “hãy thử làm … xem” hướng tới người nghe ở vai dưới/quan hệ thân mật.
• Mang sắc thái khuyến khích trải nghiệm trực tiếp: làm thử để tự cảm nhận/kết luận.
• ～てごらん là biến dạng mệnh lệnh của “ご覧らんになる/ごらん” (xem/nhìn), mở rộng sang mọi động từ qua Vて.

3. Ví dụ minh họa

• これ、食たべてごらん。おいしいよ。
  Cái này, thử ăn xem. Ngon lắm.
• もう一いちど度やってごらん。できるはずだよ。
  Thử làm lại lần nữa đi. Chắc chắn làm được mà.
• 声こえを出だして読よんでごらん。
  Hãy thử đọc to lên.
• 外そとに出でて風かぜを感かんじてごらん。
  Ra ngoài thử cảm nhận gió xem.
• 自分じぶんで考かんがえてごらん。
  Tự suy nghĩ thử xem.
• 危あぶないから、触さわらないでごらん？（皮肉ひにく）
  Nguy hiểm đấy, thử đừng chạm vào xem? (mỉa)

4. Cách dùng & sắc thái

• Chỉ dùng với người dưới/trẻ em/người thân mật; không dùng với cấp trên/khách.
• “～てごらんなさい” nghe mềm hơn “～てごらん”.
• Cùng chức năng với “～てみなさい”; “～てみる” là tự nguyện, không mang mệnh lệnh.
• Có thể hơi áp đặt nếu quan hệ không đủ thân.

5. So sánh & phân biệt & mẫu tương tự

6. Ghi chú mở rộng

• Nguồn gốc từ “ご覧らんなさい” (hãy nhìn đi), mở rộng thành khuôn mệnh lệnh nhẹ cho mọi động từ qua Vて.
• Trong marketing/ứng dụng: “まずは無料むりょうで試ためしてごらん” nghe khá thân mật; trong văn chuẩn nên dùng “お試ためしください”.
• Dạng nghi vấn “～てごらん？” mang sắc thái rủ rê hoặc mỉa tùy ngữ điệu.

7. Biến thể & cụm cố định

• ～てごらん／～てごらんなさい
• 見みてごらん（= nhìn đi）／聞きいてごらん／やってごらん
• ちょっと～てごらん（nhấn nhẹ）
• ～ないでごらん（hiếm, sắc thái thách thức/mỉa）

8. Lỗi thường gặp & bẫy JLPT

• Dùng với cấp trên/khách hàng: không phù hợp. Hãy dùng “～てください／～ていただけますか”.
• Nhầm với “～てみる”: ～てごらん có tính mệnh lệnh; ～てみる là tự mình thử.
• Phủ định “～ないでごらん” dùng không đúng chỗ dễ thành mỉa/khó chịu.
• Quên biến thể lịch sự “～てごらんなさい” trong ngữ cảnh giáo dục/cha mẹ - con cái.