～ようとしない – Không chịu, không định

1. Cấu trúc cơ bản

2. Ý nghĩa chính & phân tích chi tiết

• Biểu thị “không hề có ý định/không thèm/không buồn (thử) làm V”, “không có dấu hiệu sẽ V”.
• Sắc thái chê trách/bất mãn của người nói, nhất là với chủ thể con người. Cũng dùng được với hiện tượng tự nhiên (không cho thấy dấu hiệu thay đổi).
• Khác với phủ định đơn thuần, nhấn vào “thiếu nỗ lực/thiếu ý hướng” hơn là kết quả không xảy ra.

3. Ví dụ minh họa

• 彼かれは謝あやまろうとしない。
  Anh ta chẳng thèm xin lỗi.
• 子こどもが野菜やさいを食たべようとしない。
  Đứa trẻ không chịu ăn rau.
• 彼女かのじょは話はなそうとしないで、ずっと黙だまっている。
  Cô ấy không hề muốn nói, cứ im lặng suốt.
• 雨あめが止とめもうとしない。
  Mưa chẳng có dấu hiệu tạnh.
• 彼かれは説明せつめいを聞きこうともしない。
  Anh ta thậm chí chẳng buồn nghe giải thích.
• 最後さいごまであきらめようとしなかった。
  Đã không hề có ý định bỏ cuộc đến cuối.

4. Cách dùng & sắc thái

• Thường dùng với chủ ngữ ngôi 3 để đánh giá; ngôi 1 dùng được khi tự phê hoặc tường thuật tâm lý.
• Đi với động từ thể hiện hành vi có ý chí: 話はなす・食たべる・手伝てつだう・謝あやまる...
• Với hiện tượng tự nhiên: ～やむ／晴はれる／止とまる + ようとしない → “không có dấu hiệu ...”.
• “ともしない” tăng độ phủ định, mạnh sắc thái phê phán.

5. So sánh & phân biệt & mẫu tương tự

6. Ghi chú mở rộng

• Trong văn nói, có thể rút “と” khi lặp nhịp, nhưng chuẩn mực là dùng “としない”.
• Với động từ vô ý chí (分わかる, 見みえる...), mẫu này hầu như không dùng vì thiếu ý hướng của chủ thể.
• Thường đi kèm từ chỉ mức độ: 全然ぜんぜん・まったく・少すこしも + ～ようとしない để tăng sắc thái.

7. Biến thể & cụm cố định

• Vようとする（định/đang toan）／Vようとしたら（đúng lúc định thì...）
• Vようともしない（nhấn mạnh phủ định tuyệt đối）
• 慌あわてようとしない／動うごこうとしない：cụm thường dùng mô tả thái độ.

8. Lỗi thường gặp & bẫy JLPT

• Sai ý hướng: dùng với động từ không mang ý chí (分わかる) → không tự nhiên.
• Sai chia ý hướng: 来くる→こよう, する→しよう; nhóm 1 phải đổi u→o + う.
• Nhầm với “つもりがない”: đề bài JLPT hay kiểm tra sắc thái “không thử làm” (ようとしない) vs “không có ý định” (つもりがない).
• Quên “と”: viết “ようしない” là sai; phải “ようとしない”.