～ようとした - Định làm… nhưng

Dạng	Cấu trúc	Ví dụ cấu trúc	Ghi chú
Động từ (ý hướng)	V-よう + とした	出でかけようとした	Quá khứ của ～う/ようとする: “đã định/cố” ở thời điểm đó
Kết hợp tình huống	V-よう + としたら／ところ／途端とたん(に)	家いえを出でようとしたら、雨あめが降ふり出だした。	“Vừa định làm thì…” (xảy ra việc bất ngờ cản trở)
Đối lập/kết quả	V-よう + としたが／ものの	開あけようとしたが、開ひらかなかった。	“Đã cố … nhưng không được”
Tiến hành	V-よう + としていた	帰かえろうとしていたところに電話でんわが来きた。	Dạng tiếp diễn “đang định” (bối cảnh)
Phủ định khả thành	V-よう + としない	起おきようとしない	Không nằm trong mẫu yêu cầu, nhưng liên quan nghĩa “không thèm định…”

Ý nghĩa 1: “Định/sắp làm … thì …” — nhấn mạnh khoảnh khắc ngay trước khi thực hiện hành động và có sự kiện khác chen vào.
Ý nghĩa 2: “Đã cố gắng làm … (nhưng không thành)” — kết nối bằng が／ものの để thể hiện kết quả trái kỳ vọng.
Ý nghĩa 3: Sắc thái “cận biên” (on the verge) — hành động gần xảy ra nhưng rốt cuộc chưa diễn ra hoặc bị ngăn lại.
Phân tích: とした là quá khứ của とする, mô tả ý đồ tại một thời điểm đã qua; thường kèm mệnh đề sau biểu thị cản trở, kết quả ngược, hay sự kiện bất ngờ.
Chủ ngữ thường là người nói hoặc chủ thể có ý chí; ít dùng với chủ thể vô tri.

家いえを出でようとしたところ、上司じょうしから電話でんわがかかってきた。
Vừa định ra khỏi nhà thì sếp gọi tới.
ドアを開あけようとしたが、鍵かぎが壊こわれていて開ひらかなかった。
Đã cố mở cửa nhưng khóa hỏng nên không mở được.
彼かれに本当ほんとうのことを言いおうとしたが、言いえなかった。
Định nói sự thật với anh ấy nhưng không thể nói ra.
電車でんしゃに乗のろうとしたら、財布さいふを忘わすれたことに気きづいた。
Vừa định lên tàu thì nhận ra quên ví.
寝ねようとした瞬間しゅんかん、隣となりの部屋へやがうるさくなった。
Đúng lúc định ngủ thì phòng bên ồn ào.
帰かえろうとしていたところに、急きゅうな依頼いらいが入はいった。
Đang định về thì có yêu cầu gấp.
泣なこうとした彼女かのじょは、必死ひっしに涙なみだをこらえた。
Cô ấy sắp bật khóc nhưng cố kìm nước mắt.

Dùng để tả ý định tức thời tại thời điểm quá khứ, thường kèm sự kiện chen ngang hoặc kết quả bất thành.
V-ようとしたら／ところ／途端とたん(に): nhấn mạnh tính bất ngờ, ngay sát thời điểm hành động dự định.
V-ようとしたが／ものの: nhấn mạnh nỗ lực nhưng thất bại.
Dạng V-ようとしていた: cung cấp bối cảnh “đang định” kéo dài trong một khoảng ngắn.
Không dùng để diễn tả kế hoạch dài hạn; dùng ～つもりだった cho kế hoạch.

Mẫu	Ý nghĩa	Khác biệt chính	Ví dụ ngắn
V-ようとした	Định/cố (nhưng chưa thành)	Tập trung vào khoảnh khắc/ý đồ đã qua	出でかけようとしたが、雨あめ。
V-ようとする	Đang cố/định (hiện tại)	Không quá khứ; hành động đang diễn ra	起おきようとする。
V-ところだ	Sắp/đang/vừa mới	Ba thì: ところだ／ところに／ところで	今いま出でるところだ。
V-つもりだった	Đã dự định (kế hoạch)	Ý định dài hạn, không nhấn khoảnh khắc	行いくつもりだったが、行いけなかった。
V-かけ	Đang dở/suýt	Tiến trình dở dang; khác với ý đồ	読よみかけの本ほん。

Với động từ không bộc lộ ý chí (mưa, xảy ra), tránh dùng ～ようとした; thay bằng ～ところ／～直前ちょくぜんなど.
Gắn としたら mang sắc thái bất ngờ mạnh hơn としたところ.
Trong văn kể chuyện, ～ようとした瞬間しゅんかん／矢先やさき(に) thường xuất hiện để tạo cao trào.

～ようとした – Định làm… nhưng