～だけしか～ない – Chỉ… mà thôi / ngoài ra không…

1. Cấu trúc cơ bản

2. Ý nghĩa chính & phân tích chi tiết

• “Chỉ … mà thôi, ngoài ra không …”: cấu trúc hạn định mạnh, mang sắc thái thiếu hụt/đáng tiếc.
• だけしか luôn đi với động từ/phần vị ngữ ở dạng phủ định: Vない/ありません/いない.
• So với だけ (trung tính), だけしか (= しか + ない với trợ từ だけ nhấn) có cảm xúc mạnh hơn.
• Gần nghĩa với Nしか + Vない; だけしか thiên về khẩu ngữ, nhấn hơn và đôi khi dư thừa về ngữ pháp nhưng tự nhiên.

3. Ví dụ minh họa

• 私わたしは日本語にほんごだけしか話はなせない。
  Tôi chỉ nói được tiếng Nhật (ngoài ra không nói được ngôn ngữ khác).
• ここには水みずだけしかありません。
  Ở đây chỉ có nước.
• この町まちにはバスだけしか走はしっていない。
  Ở thị trấn này chỉ có xe buýt chạy.
• 時間じかんが一時間いちじかんだけしかないから、急いそごう。
  Vì chỉ có đúng một tiếng, mau lên thôi.
• これだけしか手伝てつだえなくてすみません。
  Xin lỗi tôi chỉ giúp được ngần này.
• 小学生しょうがくせいだけしか入いれないイベントです。
  Đây là sự kiện chỉ học sinh tiểu học mới được vào.

4. Cách dùng & sắc thái

• Dùng khi người nói thấy số lượng/đối tượng là ít, hạn hẹp, không thỏa đáng.
• Thường đi với các động từ tồn tại/khả năng: ある／いる／できる／わかる／話はなせる…
• Trong văn lịch sự: 〜だけしかありません／ありませんでした.
• Nếu muốn trung tính (không hàm ý thiếu), dùng Nだけ + khẳng định: 水みずだけあります。

5. So sánh & phân biệt & mẫu tương tự

6. Ghi chú mở rộng

• だけしか về mặt ngữ pháp là nhấn kép (だけ + しか + ない); tuy có vẻ thừa, nhưng là cách nói tự nhiên trong khẩu ngữ.
• Không dùng だけしか trong mẫu “Vるしかない” (đành phải) vì đó là mẫu khác: もう行いくしかない。
• Có thể kết hợp với trợ từ chủ đề: 彼かれだけしかは来きなかった（ít dùng, cẩn trọng nhịp điệu; tự nhiên hơn: 彼かれしか来こなかった）.

7. Biến thể & cụm cố định

• これだけしかない／ありません。
• 〜人ひとだけしかいない（chỉ có ~ người）
• 〜円えんだけしか持もっていない（chỉ có ~ yên）
• 〜だけしかできない（chỉ làm được ~）

8. Lỗi thường gặp & bẫy JLPT

• Dùng với khẳng định: × 水みずだけしかあります → √ 水みずだけあります hoặc 水みずだけしかありません。
• Nhầm sắc thái với だけ: “水みずだけある” không mang ý thiếu hụt như “水みずだけしかない”.
• Bỏ phủ định ở cuối câu vì đã có “しか”: × 彼かれだけしか来きた → √ 彼かれだけしか来こなかった。
• Dùng trùng lặp “しか…ない” và “だけ” khác vị trí gây rối: ưu tiên hoặc NしかVない hoặc NだけしかVない.