1. Cấu trúc cơ bản
| Loại |
Cấu tạo với ~なければならない |
Ví dụ cấu trúc |
Ghi chú |
| Động từ |
Vない + なければならない |
報告しなければならない |
Mạnh, chuẩn mực/quy định. |
| Tính từい |
Aく + なければならない |
正しくなければならない |
Yêu cầu tính chất bắt buộc phải đúng. |
| Tính từな / Danh từ |
N・Aな + で + なければならない |
合法でなければならない/会員でなければならない |
“で” bắt buộc. |
| Biến thể gần nghĩa |
~なければいけない/~なくてはならない/~ねばならない |
守らねばならない。 |
ねばならない rất văn viết/cổ; なくてはならない trang trọng. |
2. Ý nghĩa chính & phân tích chi tiết
- Diễn tả nghĩa vụ mạnh, bắt buộc theo luật lệ, quy định, trách nhiệm: “phải/nhất thiết phải ...”.
- Trang trọng, khách quan; phù hợp văn bản chính sách, báo cáo, phát biểu công khai.
- Nhấn mạnh hệ quả nếu không làm: trái luật/không đạt tiêu chuẩn.
- Chủ thể thường là tổ chức/cá nhân dưới quy chuẩn; ít dùng để sai khiến trực tiếp người nghe.
3. Ví dụ minh họa
- 労働法を遵守しなければならない。
Phải tuân thủ luật lao động.
- 応募書類は日本語でなければならない。
Hồ sơ ứng tuyển phải bằng tiếng Nhật.
- 安全基準は常に満たされなければならない。
Tiêu chuẩn an toàn phải luôn được đáp ứng.
- 明日までに報告書を提出しなければなりません。
Phải nộp báo cáo trước ngày mai.
4. Cách dùng & sắc thái
- Độ mạnh: mạnh hơn ~なくてはいけない về tính quy phạm.
- Lịch sự: ~なければなりません trong đối thoại formal; quá khứ ~なければならなかった.
- Có thể gây cảm giác mệnh lệnh; khi nói với cấp trên/khách, cân nhắc chuyển sang ~ていただけますか/~てください(nhẹ hơn, nhưng không còn nghĩa “phải”).
- Khi diễn đạt nội quy/điều khoản, đây là lựa chọn chuẩn xác.
5. So sánh & phân biệt & mẫu tương tự
| Mẫu |
Ý nghĩa |
Khác biệt |
Ví dụ ngắn |
| ~なくてはいけない |
Phải |
Mềm/trung tính hơn, khẩu ngữ–công việc |
登録しなくてはいけない。 |
| ~ねばならない |
Phải (văn viết) |
Cổ trang/quan phương, dùng trong khẩu hiệu, văn kiện |
守らねばならない。 |
| ~べきだ |
Nên |
Chuẩn mực đạo đức, không bắt buộc pháp lý |
環境を守るべきだ。 |
| ~ことだ |
Lời khuyên |
Nhẹ, hướng dẫn giải pháp |
早寝することだ。 |
| ~ざるを得ない |
Đành phải/không thể không |
Tính bất đắc dĩ, do hoàn cảnh |
中止せざるを得ない。 |
6. Ghi chú mở rộng
- Chuỗi phủ định nghĩa vụ dùng ~なくてもいい/~必要はない, không dùng phủ định ならない.
- Trong tiêu đề/quy định, dạng rút gọn bỏ chủ ngữ thường gặp: ~しなければならない。
- Hai biến thể đồng nghĩa về nghĩa vụ: ~なければならない ≈ ~いけない; khác chủ yếu ở sắc thái cứng/mềm.
7. Biến thể & cụm cố định
- ~なければなりません(lịch sự chuẩn)
- ~なくてはならない(trang trọng, văn bản)
- ~ねばならない/ならぬ(cổ/khẩu hiệu: ~してはならぬ cũng là “không được ...”)
- 法律に従わなければならない/身分証明書でなければならない
8. Lỗi thường gặp & bẫy JLPT
- Quên “で” với N/na: ×日本語なければならない → 〇日本語でなければならない.
- Nhầm sắc thái với べきだ trong câu hỏi suy luận: べきだ ≠ bắt buộc pháp lý.
- Phủ định sai: ×行かなければならないくない → 〇行かなくてもいい/行く必要はない.
- Dùng với người nghe trực tiếp gây thô: nên chuyển sang yêu cầu lịch sự nếu mục đích là nhờ vả.