～どころではない - Không phải lúc…, không thể…

Loại/kết hợp	Cấu tạo với ～どころではない	Ví dụ cấu trúc	Ghi chú
Danh từ	N + どころではない	花見はなみどころではない	“Không phải lúc/không thể (làm N)” hoặc “xa với N”
Động từ	Vる／Vている + どころではない	遊あそぶ／遊あそんでいるどころではない	Vている dùng nhiều khi nhấn mạnh “đang làm ~ thì không phải lúc”
Tính từ -i	Aい + どころではない	痛いたいいどころではない	Diễn đạt mức độ “không chỉ ~ / vượt xa ~”
Tính từ -na/Danh từ	Aな／N + どころではない	暇ひまどころではない	Thường thấy với danh từ chỉ tình huống: 暇ひま・冗談じょうだん・笑わらい事ごと…

Nghĩa 1 (phổ biến): Không phải lúc/không có điều kiện để làm ~ vì hoàn cảnh không cho phép. Mang sắc thái gấp gáp, bận rộn, tình hình nghiêm trọng.
Nghĩa 2: “Xa với ~ / không phải là ~ chút nào”, nhấn mạnh mức độ vượt xa kỳ vọng hay trái ngược hoàn toàn.
Khác với phủ định đơn thuần, ～どころではない đặt trọng tâm vào “bối cảnh/sự tình không cho phép” hoặc “mức độ khác xa”.
Thường đi kèm những danh từ mang tính tình huống: 暇ひま, 冗談じょうだん, 笑わらい事ごと, 花見はなみ, 旅行りょこう, ボーナス…

台風たいふうが来きていて、今日きょうは花見はなみどころではない。
Vì bão đang đến, hôm nay không phải lúc đi ngắm hoa.
締しめ切きり前まえで、映画えいがを見みているどころではない。
Sắp đến hạn nộp nên không có thời gian xem phim đâu.
あまりの忙いそがしさに、昼ひるご飯はんどころではなかった。
Bận quá mức nên trưa còn chẳng ăn nổi.
彼かれのけがは軽かるいどころではない。手術しゅじゅつが必要ひつようだ。
Chấn thương của anh ấy không hề nhẹ. Cần phẫu thuật.
このミスは冗談じょうだんどころではない。会社かいしゃの信用しんように関かかわる。
Lỗi này không phải chuyện đùa. Ảnh hưởng đến uy tín công ty.
物価ぶっかが上あがりすぎて、旅行りょこうどころではないよ。
Giá cả tăng quá, làm gì có chuyện đi du lịch.

Nghĩa 1 thường đi với Vる/Vている và danh từ chỉ hoạt động: 遊あそぶ、休やすむ、旅行りょこう、花見はなみ…
Nghĩa 2 nhấn mạnh sự nghiêm trọng/vượt xa mức bình thường: 痛いたいいどころではない, ミスどころではない…
Sắc thái khẩu ngữ mạnh; trong văn viết trang trọng vẫn dùng được.
Không kết hợp với ý chí/ra lệnh cho người nghe theo sau; chủ yếu là nhận định khách quan về hoàn cảnh.

Mẫu	Ý nghĩa	Khác biệt chính	Ví dụ ngắn
～どころではない	Không phải lúc / xa với ~	Nhấn mạnh hoàn cảnh hoặc mức độ	忙いそがしくて遊あそぶどころではない
～どころか	Không những không ~ mà trái lại…	So sánh đối lập mạnh; nêu hai vế trái ngược	雨あめがやむどころか、強つよくなった
～ている場合ばあいではない	Không phải lúc để ~	Gần nghĩa Nghĩa 1; mang sắc thái cảnh báo, thẳng thừng	遊あそんでいる場合ばあいではない
～わけではない	Không hẳn là ~	Phủ định một phần; không nhấn vào hoàn cảnh	嫌きらいなわけではない
～どころの騒さわぎではない	Vượt xa mức ~ (khẩu ngữ mạnh)	Nhấn mạnh tính nghiêm trọng	忙いそがしいどころの騒さわぎではない

Nếu muốn nhấn mạnh thời điểm cấp bách, dùng quá khứ: ～どころではなかった.
Với danh từ trừu tượng: 笑わらい事ごとどころではない, 人手ひとで不足ふそくどころではない… rất tự nhiên trong tin tức.
Trong hội thoại thân mật có thể rút gọn: ～どころじゃない.

Nhầm với ～どころか: nếu có hai vế đối lập rõ ràng, dùng どころか; nếu chỉ nói “không phải lúc/xa với ~”, dùng どころではない.
Gắn sai dạng động từ: Vる/Vている đều được, nhưng tình huống “đang làm ~ thì không phải lúc” thường dùng Vている.
Dùng cho ý chí người nghe là sai: × 遊あそぶどころではないから、遊あそびなさい.
Lạm dụng với tính từ -na: dùng với danh từ/biểu đạt tình huống tự nhiên hơn.

～どころではない – Không phải lúc…, không thể…