1. Cấu trúc cơ bản
| Nhóm | Cách kết hợp với ～まい | Ví dụ cấu trúc | Nghĩa |
|---|---|---|---|
| V nhóm 1 | V辞書形 + まい | 行くまい／分かるまい | Suy đoán phủ định / ý chí không làm |
| V nhóm 2 | Vます bỏ ます + まい | 食べまい／信じまい | Như trên (trang trọng) |
| する・来る | するまい／すまい・来るまい | 勉強するまい・来るまい | すまい ít dùng hiện đại |
| N/な-Adj | N/な + であるまい | 彼は無関係であるまい。 | Suy đoán phủ định trang trọng |
| Mẫu mở rộng | ～まいと（して）／～まいか | 泣くまいと我慢した。 | “Cố không …” / nghi vấn tu từ |
2. Ý nghĩa chính & phân tích chi tiết
- Suy đoán phủ định: “chắc là không/khó mà …” (= ～ないだろう). Văn viết, trang trọng, đôi khi cổ điển.
- Ý chí phủ định: “quyết không/nhất định không …” khi người nói tự nhủ, thể hiện quyết tâm cao.
- “～まいと（して）” nghĩa “cố gắng để không …”. “～まいか” dùng như nghi vấn tu từ nhấn mạnh kỳ vọng khẳng định.
3. Ví dụ minh họa
- 彼はもう来るまい。
Chắc là anh ấy sẽ không đến nữa. - 二度と同じ過ちを繰り返すまいと心に誓った。
Thề trong lòng sẽ không lặp lại sai lầm thêm lần nữa. - 涙を見せるまいと、必死に耐えた。
Cố không để lộ nước mắt, tôi đã gắng chịu đựng. - そんなことが許されるまい。
Chuyện như thế chắc là không được phép. - 誰がこの事実を知るまいか。
Há lại có ai không biết sự thật này sao (ý: ai cũng biết).
4. Cách dùng & sắc thái
- Trang trọng, thiên về văn viết, bài diễn văn, tường thuật; hội thoại thường dùng ～ないだろう／～ないと思う.
- Ý chí phủ định thường đi với động từ ý chí và chủ ngữ là người nói.
- Với N/な: dùng であるまい để giữ sắc thái nghiêm túc.
5. So sánh & phân biệt & mẫu tương tự
| Mẫu | Ý nghĩa | Khác biệt | Ví dụ ngắn |
|---|---|---|---|
| ～まい | Chắc không / quyết không | Văn viết, trang trọng/cổ điển | 彼は来るまい。 |
| ～ないだろう | Chắc không | Khẩu ngữ, tự nhiên hơn | 来ないだろう。 |
| ～ないつもりだ | Dự định không làm | Trung tính, không mang quyết tâm mạnh như ～まい | 行かないつもりだ。 |
| ～まいと（して） | Cố để không … | Diễn tả nỗ lực tránh làm | 遅れまいと急ぐ。 |
| ～まいか | Nghi vấn tu từ | Hàm ý khẳng định mạnh | 誰が知るまいか。 |
6. Ghi chú mở rộng
- Trong văn nói tự nhiên, đổi sang: きっと来ない／来ないと思う để tránh cứng.
- “すまい” tồn tại nhưng ít dùng; “するまい” phổ biến hơn.
- “あるまい” dùng với ある (ví dụ: そんなことはあるまい = chắc không có chuyện đó).
7. Biến thể & cụm cố định
- Vる + まい（suy đoán/ý chí phủ định）
- Vる + まいと（して）…（cố tránh …）
- N/な + であるまい（suy đoán phủ định trang trọng）
- ～まいか（nghi vấn tu từ nhấn mạnh）
8. Lỗi thường gặp & bẫy JLPT
- Sai chia nhóm 2: × 食べるまい → ○ 食べまい（bỏ ます: 食べます → 食べ）
- Dùng trong hội thoại thường ngày khiến câu cứng; JLPT hay kiểm tra thay thế tự nhiên bằng ～ないだろう.
- Nhầm nghĩa “ý chí” với “suy đoán”: dựa vào ngữ cảnh chủ ngữ/ngôi để phân biệt.
- Nhầm “すまい” là thể lịch sự: thực ra là biến thể cổ của するまい.