1. Cấu trúc cơ bản
| Mẫu |
Cấu tạo |
Ví dụ cấu trúc |
Nghĩa/Sắc thái |
| V-ないと (rút gọn nghĩa “phải”) |
Động từ dạngない+と(省略 của ~ないといけない) |
もう帰らないと。 |
“Phải … rồi” (khẩu ngữ, lược vế sau) |
| V-ないと~ (điều kiện) |
Động từ dạngない+と+mệnh đề kết quả |
急がないと間に合わない。 |
Nếu không … thì … |
| V-ないといけない/だめ/ならない |
Động từ dạngない+といけない/とだめ/とならない |
準備しないといけない。 |
“Phải …” (đầy đủ, trang trọng hơn) |
| Biến thể tương đương |
V-なければならない/V-なくてはならない/V-なきゃ |
行かなきゃ。/ 行かなければならない。 |
Mức độ trang trọng/khẩu ngữ khác nhau |
2. Ý nghĩa chính & phân tích chi tiết
- Nghĩa bắt buộc (khẩu ngữ): V-ないと thường là rút gọn của V-ないといけない, vế sau bị lược do hiển nhiên.
- Nghĩa điều kiện: “nếu không … thì …”, vế sau nêu hệ quả xấu/không mong muốn.
- Sắc thái: Tự nhiên, đời thường; trong văn viết trang trọng nên dùng dạng đầy đủ.
3. Ví dụ minh họa
- そろそろ寝ないと。
Đến giờ phải ngủ rồi.
- 提出期限に間に合わせないと。
Phải nộp kịp hạn.
- 早く行かないと、電車に乗り遅れるよ。
Nếu không đi nhanh thì sẽ lỡ tàu đó.
- 薬を飲まないと治らないよ。
Nếu không uống thuốc thì không khỏi đâu.
- 明日までに資料を準備しないといけない。
Tôi phải chuẩn bị tài liệu trước ngày mai.
- 寒いから、窓を閉めないと。
Lạnh quá, phải đóng cửa sổ thôi.
4. Cách dùng & sắc thái
- Khi dùng rút gọn (kết thúc bằng ~ないと。), ngữ cảnh tự suy ra “いけない/だめ”.
- Với nghĩa điều kiện, vế sau thường mang phủ định/hậu quả: 間に合わない/困る/怒られる…
- Trang trọng: ưu tiên ~ないといけない/~なければならない trong báo cáo, email công việc.
5. So sánh & phân biệt & mẫu tương tự
| Mẫu |
Sắc thái/Nghĩa |
Khác biệt |
Ví dụ ngắn |
| V-ないと |
Khẩu ngữ “phải”; hoặc điều kiện “nếu không” |
Ngắn gọn, đời thường |
行かないと。 |
| V-ないといけない/だめ |
Phải (chuẩn) |
Trung tính, dùng rộng rãi |
行かないといけない。 |
| V-なければならない |
Phải (trang trọng) |
Cứng, văn viết/luật lệ |
報告しなければならない。 |
| V-なくてはならない/V-なくちゃ |
Phải; なくちゃ là khẩu ngữ |
なくちゃ=rất thân mật |
行かなくちゃ。 |
| V-ないと~ (điều kiện) |
Nếu không thì … |
Luôn có mệnh đề kết quả sau |
勉強しないと落ちる。 |
6. Ghi chú mở rộng
- ~ないと có thể diễn cảm giác vội/vắng: ngắt câu ngắn thể hiện “tự nhắc mình”.
- Động từ phủ định phải ở dạng ない đúng: 行く→行かない、とる→とらない、する→しない、来る→こない。
- Trong giao tiếp thân mật, biến thể 〜なきゃ/〜なくちゃ thay 〜ないと với sắc thái mềm hơn.
7. Biến thể & cụm cố định
- ~ないといけない/~ないとだめ (bắt buộc chung)
- ~なければならない/~なくてはならない (rất trang trọng/quy định)
- ~なきゃ/~なくちゃ (khẩu ngữ rút gọn tương đương)
8. Lỗi thường gặp & bẫy JLPT
- Hiểu mọi ~ないと là “phải”: có câu là điều kiện “nếu không… thì…”, cần nhìn vế sau.
- Bỏ vế sau khi không phải dạng rút gọn: với nghĩa điều kiện nên có mệnh đề kết quả.
- Dùng trong văn bản trang trọng: nên chuyển sang ~ないといけない/~なければならない.
Điều kiện – Giả định – Nhượng bộ