～ています - Đang, thói quen | Ngữ pháp N5

Dạng	Cấu tạo với ～ています	Ví dụ	Ghi chú
Thể tiếp diễn	Vて + いる／います	今いま、食たべています	Hành động đang diễn ra
Thói quen	Vて + いる	毎朝まいあさジョギングしています	Hành vi lặp lại
Trạng thái kết quả	Vて + いる	窓まどが開ひらいています	Kết quả của hành động duy trì
Phủ định/quá khứ	Vていません／Vていました	まだ決きめていません	Khẳng định/quá khứ: ～ています／～ていました
Khẩu ngữ	Vて + る／ます→ない	食たべてる・寝ねてる	Rút gọn trong văn nói

Đang diễn ra: hành động tại thời điểm nói (今こん勉強べんきょうしています).
Thói quen/lặp lại: mô tả hoạt động thường kỳ (毎日まいにち日本語にほんごを勉強べんきょうしています).
Trạng thái hiện hữu do hành động trước đó tạo ra: ドアが開ひらいています (cửa đang mở), 結婚けっこんしています (đã kết hôn và hiện tại trong trạng thái đó).
Động từ tri nhận/tri thức: 知しっています（biết）、知しりません（không biết) → dùng ている để chỉ trạng thái biết/không biết.
Với động từ chuyển động: 行おこなっています có thể là “đang đi” (kèm 今こん/これから) hoặc “đi thường xuyên/đã đi và hiện ở đó” tùy ngữ cảnh.

今いま、昼ひるご飯はんを食たべています。
Bây giờ tôi đang ăn trưa.
彼かれは毎週まいしゅう末まつテニスをしています。
Anh ấy chơi tennis mỗi cuối tuần.
窓まどが開ひらいています。
Cửa sổ đang mở (trạng thái).
私わたしは東京とうきょうに住すんでいます。
Tôi đang sống ở Tokyo.
田中たなかさんを知しっていますか。— はい、知しっています。
Bạn có biết anh Tanaka không? — Có, tôi biết.
彼かれはもう結婚けっこんしています。
Anh ấy đã kết hôn rồi.
まだ計画けいかくを決きめていません。
Tôi vẫn chưa quyết định kế hoạch.
今いま駅えきに向むかっています。
Giờ tôi đang hướng đến nhà ga.

Phân biệt 知しる (biết lần đầu) vs 知しっている (đang biết); 結婚けっこんする (kết hôn) vs 結婚けっこんしている (đã kết hôn, trạng thái).
Vてある vs Vている: てある nhấn mạnh kết quả có chủ ý với động từ tha động từ; ている trung tính/trạng thái tự nhiên hoặc dùng với tự động từ.
Với 着きる/はく/かぶる... + ている diễn tả “đang mặc/đội/đeo”.
Văn nói rút gọn ～てる/～でる phổ biến, nhưng không dùng trong văn viết trang trọng.

Mẫu	Ý nghĩa	Khác biệt	Ví dụ ngắn
Vている	Đang/đã và trong trạng thái	Rộng: tiếp diễn, thói quen, trạng thái	雨あめが降ふっている。
Vてある	Kết quả có chủ ý	Tha động từ + vật ở trạng thái do ai đó làm	窓まどが開あけてある。
Vる	Hiện tại đơn/sự thật chung	Không nhấn mạnh tiếp diễn	東京とうきょうに住すむ。
Vてきた／Vていく	Diễn tiến đến nay / từ nay	Hướng thời gian	増ふえてきた／増ふえていく。
今こんVている vs Vている	Đang lúc này vs chung	“今いま” làm rõ là tiếp diễn tức thời	今こん勉強べんきょうしている。

Chọn tự động từ/tha động từ đúng: 窓まどが開ひらいている（tự động từ）vs 窓まどを開あけている（đang hành động mở, khác nghĩa).
持もっている có thể là đang cầm/sở hữu; phân biệt bằng ngữ cảnh: 今こんチケットを持もっている（đang có trong tay）.
Với động từ biến đổi tức thời (死しぬ、壊こわれる…), ている thường chỉ trạng thái sau biến đổi: 彼かれは死しんでいる。

Dùng sai tha/tự động từ: × 窓まどを開ひらいています → ◯ 窓まどが開ひらいています / 窓まどを開あけています (nghĩa khác).
Lẫn lộn 知しる và 知しっている: × 彼かれを知しります → ◯ 彼かれを知しっています.
Hiểu sai 行おこなっている: có thể là “đang đi/đi thường xuyên/đã đi và đang ở đó” tùy văn cảnh.
JLPT: nhận diện ba giá trị (tiếp diễn, thói quen, trạng thái) qua ngữ cảnh; phân biệt ている và てある.

～ています – Đang, thói quen