～ちゃった – Lỡ…, mất rồi (dạng thân mật của ～てしまった)

1. Cấu trúc cơ bản

2. Ý nghĩa chính & phân tích chi tiết

• Hoàn tất/kết thúc hành động một cách trọn vẹn (neutral completion).
• Lỡ/tiếc nuối, vô tình làm (unintentional/mistake nuance) tùy ngữ cảnh và ngữ điệu.
• Khẩu ngữ, thân mật; không phù hợp văn bản trang trọng (khi đó dùng ～てしまった).

3. Ví dụ minh họa

• 宿題しゅくだい、もう終おわっちゃった。
  Bài tập tớ làm xong mất rồi.
• ごめん、君きみのプリン食たべちゃった。
  Xin lỗi, tớ lỡ ăn mất cái pudding của cậu rồi.
• 寝坊ねぼうしちゃって、電車でんしゃに乗のり遅おくれた。
  Lỡ ngủ quên nên lỡ chuyến tàu.
• 財布さいふを落おとしちゃったみたい。
  Có vẻ tớ làm rơi ví mất rồi.
• その話はなし、つい言いっちゃった。
  Chuyện đó, tớ lỡ nói ra mất.
• 本ほん、電車でんしゃで読よんじゃったから、もう返かえせるよ。
  Sách tớ đã đọc xong trên tàu rồi, có thể trả được.

4. Cách dùng & sắc thái

• Hoàn tất đơn thuần: không nhất thiết có tiếc nuối (もうやっちゃったよ).
• Tiếc nuối/vô ý: hay đi với つい、うっかり、気きづかずに…
• Thân mật, dùng với bạn bè/người quen; trong công việc nên dùng ～てしまいました để lịch sự.

5. So sánh & phân biệt & mẫu tương tự

6. Ghi chú mở rộng

• Ngữ điệu lên/“あっ” đứng trước làm tăng sắc thái “lỡ rồi/ôi chết”.
• Phủ định rút gọn hiếm trong chuẩn: ～ちゃわない（＝てしまわない）; thường tránh trong học thuật.
• Trong email nội bộ thân mật vẫn có thể dùng, nhưng cân nhắc người nhận và văn hóa công ty.

7. Biến thể & cụm cố định

• ～ちゃって…（nối câu: Ramda, giải thích lý do）
• ～ちゃう／～じゃう（dạng hiện tại/khả năng lỡ）
• ～ちゃったんだ／～じゃったんだ（nhấn mạnh giải thích）

8. Lỗi thường gặp & bẫy JLPT

• Dùng trong văn trang trọng: × 提出ていしゅつが遅おくれちゃった → nên: 遅おくれてしまいました。
• Nhầm じゃった/ちゃった: 読よむ→読よんじゃった (đúng), × 読よんちゃった (sai với 読よむ vì là 読よんで).
• Hiểu mặc định là “tiếc nuối”: thực tế tùy ngữ cảnh, có thể chỉ là “xong rồi”.
• JLPT hay kiểm tra nhận diện rút gọn trong hội thoại nhanh; chú ý âm nối て→ちゃ, で→じゃ.