～かれ～かれ – Dù ít hay nhiều

1. Cấu trúc cơ bản

• Mẫu: ～かれ～かれ (ghép hai tính từ đối lập, dạng cổ của i-tính từ)
• Cách hình thành: i-tính từ (～い) → đổi ～い thành ～かれ, ghép cặp đối nghĩa.
  • 多おおい → 多おおかれ
  • 少すくない → 少すくなかれ
  • 良よい → 良よかれ
  • 悪わるい → 悪あしかれ（dạng cố định; không dùng “悪わるかれ” trong cụm này）
  • 遅おそい → 遅おそかれ / 早はやい → 早はやかれ
  • 遠とおい → 遠とおかれ / 近ちかい → 近ちかかれ
  • 高たかい → 高たかかれ / 安やすい → 安やすかれ
• Vị trí: Thường đứng đầu câu như trạng ngữ, hoặc trước mệnh đề chính.
  Ví dụ: 多おおかれ少すくなかれ、～。 / 遅おそかれ早はやかれ～。
• Tính chất: Chủ yếu là các cụm cố định; không sản xuất tự do như mẫu “AかBか”.

2. Ý nghĩa chính & phân tích chi tiết

• Ý nghĩa 1: “Dù A hay B thì… / Bất kể ở mức A hay B thì…”
  - Nhấn mạnh kết luận không đổi dù ở hai cực đối lập của một thang độ.
  - Tính từ ghép thường là cặp đối nghĩa hoặc hai đầu mút về mức độ, thời điểm, chất lượng.
• Ý nghĩa 2: “Ít nhiều / sớm muộn / gần xa / đắt rẻ”
  - Diễn đạt tính phổ quát hoặc tất yếu: điều đó sẽ xảy ra hoặc đúng trong phạm vi nào đó.
• Sắc thái: Hơi trang trọng, văn viết; mang tính thành ngữ. Một số cụm rất thông dụng: 多おおかれ少すくなかれ (ít nhiều), 遅おそかれ早はやかれ (sớm muộn), 良よかれ悪あしかれ (dù tốt hay xấu).

3. Ví dụ minh họa

• 多おおかれ少すくなかれ、誰だれでも失敗しっぱいはする。
  Ai rồi cũng có lúc mắc lỗi, ít nhiều.
• 良よかれ悪あしかれ、その決定けっていは会社かいしゃに大おおきな影響えいきょうを与あたえる。
  Dù tốt hay xấu, quyết định đó sẽ tác động lớn đến công ty.
• 遅おそかれ早はやかれ、真実しんじつは明あきらかになる。
  Sớm muộn gì sự thật cũng sẽ sáng tỏ.
• 高たかかれ安やすかれ、品質ひんしつを優先ゆうせんしたい。
  Dù đắt hay rẻ, tôi vẫn muốn ưu tiên chất lượng.
• 遠とおかれ近ちかかれ、彼かれの責任せきにんは問とわれるだろう。
  Gần hay xa thì trách nhiệm của anh ấy cũng sẽ bị truy cứu.
• 多おおかれ少すくなかれ、皆みなストレスを抱かかえている。
  Ít nhiều thì ai cũng có căng thẳng.
• 若わかかれ老ろういかれ、学まなび続つづけるべきだ。
  Dù trẻ hay già, ta đều nên học tiếp.

4. Cách dùng & sắc thái

• Cách dùng:
  • Dùng như trạng ngữ nêu điều kiện bao quát hai cực: 多おおかれ少すくなかれ、～
  • Diễn đạt kết quả/nhận định mang tính khái quát hoặc tất yếu.
  • Chủ yếu đi với i-tính từ; một số cụm dùng danh từ/tính chất hóa: 若わかかれ老ろういかれ.
• Sắc thái:
  • Trang trọng, thành ngữ; thường gặp trong bài viết, diễn văn, báo chí.
  • Hàm ý “bất kể dao động ở mức nào trong thang độ, kết luận vẫn đúng”.
• Lưu ý:
  • Không tự ý tạo cặp mới nếu không tự nhiên trong tiếng Nhật. Ưu tiên dùng các cụm đã quen thuộc.
  • Một số từ có thứ tự gần như cố định: 多おおかれ少すくなかれ, 遅おそかれ早はやかれ, 良よかれ悪あしかれ.

5. So sánh & phân biệt & mẫu tương tự

6. Ghi chú mở rộng

• Nguồn gốc hình thái: “～かれ” là tàn dư dạng cổ của i-tính từ trong tiếng Nhật, bảo lưu trong một số thành ngữ như 良よかれ悪あしかれ, 遅おそかれ早はやかれ. Do tính lịch sử, nhiều cụm mang tính cố định, khó tự chế.
• “悪あしかれ”: Dạng này là cố định trong cụm 良よかれ悪あしかれ; người học hay nhầm thành “悪わるかれ”. Hãy thuộc lòng theo cụm chuẩn.
• Dấu phẩy: Thường có dấu phẩy sau cụm khi đứng đầu câu: 多おおかれ少すくなかれ、～ để tách trạng ngữ.
• Ngữ dụng: Phù hợp văn viết trang trọng, báo chí, thuyết trình. Trong hội thoại đời thường, có thể thay bằng 多少たしょう, いずれ, どっちにしても tùy ngữ cảnh.

7. Biến thể & cụm cố định

• 多おおかれ少すくなかれ: ít nhiều
• 遅おそかれ早はやかれ: sớm muộn
• 良よかれ悪あしかれ: dù tốt hay xấu; “for better or worse”
• 遠とおかれ近ちかかれ: gần hay xa (hàm ý sớm muộn/không thể tránh)
• 高たかかれ安やすかれ: đắt hay rẻ
• 若わかかれ老ろういかれ: trẻ hay già (sắc thái văn viết)
• 強つよかれ弱よわかれ: mạnh hay yếu (ít gặp hơn; tính thành ngữ yếu hơn các cụm trên)

8. Lỗi thường gặp & bẫy JLPT

• Dùng sai hình thái:
  • Sai: 良よいかれ悪あくいかれ → Đúng: 良よかれ悪あしかれ
  • Sai: 悪わるかれ trong cụm trên → Đúng: 悪あしかれ
• Tự chế cặp không tự nhiên:
  • Sai: 美うつくしかれ綺麗きれいかれ (không tự nhiên)
  • Hãy ưu tiên dùng các cụm quen thuộc như 多おおかれ少すくなかれ, 遅おそかれ早はやかれ.
• Lẫn với “AかBか” (câu lựa chọn/hỏi):
  • 行いくか行いかないか ≠ 遅おそかれ早はやかれ. Mẫu “～かれ～かれ” không phải mẫu hỏi hay lựa chọn mà là thành ngữ bao quát hai cực.
• Trật tự từ cố định:
  • Thường là: 多おおかれ少すくなかれ, 遅おそかれ早はやかれ. Đảo thứ tự dễ nghe lạ tai trong đề thi.
• Bẫy lựa chọn trong JLPT:
  • Chọn giữa 多おおかれ少すくなかれ và 多少たしょうなりとも: cả hai đều “ít nhiều”, nhưng yêu cầu sắc thái thành ngữ trang trọng → ưu tiên 多おおかれ少すくなかれ.
  • Chọn giữa 遅おそかれ早はやかれ và いずれ: nếu cần cặp đối lập/nhấn mạnh hai cực → 遅おそかれ早はやかれ.