～はずだ - Chắc chắn là, đáng lẽ

1. Cấu trúc cơ bản

Loại từ	Cấu tạo với ～はずだ	Ví dụ cấu trúc	Ghi chú
V (thể thường)	V-普ひろし + はずだ	彼かれは来くるはずだ	Kỳ vọng hiện tại/tương lai dựa trên lý do
V quá khứ	V-た + はずだ	彼かれはもう着ついたはずだ	Suy đoán chắc chắn về việc đã xảy ra
Aい	Aい + はずだ	この問題もんだいは簡単かんたんなはずだ
Aな	Aな + はずだ	静しずかなはずだ	Giữ な
N (danh từ)	N + の + はずだ	今日きょうは休やすみのはずだ	N + の + はずだ là chuẩn mực
Phủ định mạnh	～はずがない／～はずはない	そんなはずがない	Phủ định chắc chắn
Quá khứ đối chiếu	～はずだった（が／のに）	雨あめのはずだったが、晴はれた	Kỳ vọng tại thời điểm trong quá khứ

2. Ý nghĩa chính & phân tích chi tiết

- Nghĩa: “Chắc hẳn/đúng ra là… (theo lẽ thường, theo kế hoạch, theo lý do)”. Mức độ tin chắc cao hơn だろう/でしょう, dựa trên cơ sở rõ ràng (thông tin, lịch trình, logic).

- Sắc thái: Khẳng định có cơ sở. Khi dùng phủ định ～はずがない thì là phủ định mạnh vì trái với lẽ thường/căn cứ.

- Thời: ～はずだった diễn tả “đáng lẽ/đã dự định”, hay dùng kèm が／のに để nêu kết quả trái.

- Kết hợp: Dùng được với ある/いる/可能かのう・受身うけみ・使役しえき, v.v.

3. Ví dụ minh họa

今日きょうは祝日しゅくじつのはずだ。
Hôm nay lẽ ra là ngày lễ.
彼かれはもう駅えきに着ついているはずだ。
Anh ấy hẳn đã đến ga rồi.
パスポートはこの引ひき出だしにあるはずだ。
Hộ chiếu chắc chắn ở ngăn kéo này.
そんな高たかい店みせには学生がくせいは行いかないはずだ。
Học sinh đáng lẽ không đi những quán đắt như vậy.
彼かれは来くるはずだったが、来こなかった。
Lẽ ra anh ấy sẽ đến nhưng đã không đến.
それは彼かれのミスのはずがない。
Chuyện đó chắc chắn không phải lỗi của anh ấy.
雨あめのはずなのに、いい天気てんきだ。
Đáng lẽ trời mưa mà lại đẹp.

4. Cách dùng & sắc thái

Cơ sở suy luận cần rõ (thời khóa biểu, lời ai đó, kinh nghiệm).
Trang nhã hơn khi nói lịch sự: ～はずです／～はずでしょう（nhẹ hơn）.
Biểu thị mâu thuẫn: ～はずなのに + kết quả trái kỳ vọng.
Phủ định mạnh: ～はずがない＞～ないはずだ về sắc thái phủ định.
Tránh dùng để yêu cầu/mệnh lệnh; đây là phán đoán, không phải ý chí.

5. So sánh & phân biệt & mẫu tương tự

Mẫu ngữ pháp	Ý nghĩa	Điểm tương quan/Khác biệt	Ví dụ ngắn
だろう／でしょう	Có lẽ	Suy đoán yếu hơn, ít cơ sở	彼かれは来くるでしょう。
に違ちがいない	Chắc chắn	Mạnh, dựa vào trực giác/chứng cứ; gần với はずだ nhưng sắc thái khẳng định chủ quan hơn	彼かれは犯人はんにんに違ちがいない。
べきだ	Nên/đáng lẽ (bổn phận)	Quy chuẩn đạo đức/quy tắc, không phải dự đoán logic	約束やくそくは守まもるべきだ。
わけがない	Không đời nào	Phủ định mạnh, khẩu ngữ hơn ～はずがない	彼かれが負まけるわけがない。

6. Ghi chú mở rộng

N + の + はずだ là dạng chuẩn; tránh dùng N + はずだ (thiếu の) trong văn viết nghiêm túc.
“来きたるはずだった” diễn tả kỳ vọng tại thời điểm quá khứ; “来きたはずだ” là suy đoán chắc đã xảy ra.
～はずがない nhấn mạnh phủ định dựa trên lẽ thường/điều đã biết; mạnh hơn ～ないはずだ.
Trong lịch sự: ～のはずです/～のはずではありません dùng trong công việc, email.

7. Biến thể & cụm cố định

～はずがない／～はずはない（phủ định mạnh）
～はずだった（が／のに）（đáng lẽ đã… nhưng）
～はずなのに（trái kỳ vọng）
Nのはずだ／Aなはずだ／Aいはずだ／V-普あまねはずだ（bộ khung đầy đủ）

8. Lỗi thường gặp & bẫy JLPT

Sai hạt nối với danh từ: dùng Nのはずだ chứ không phải Nはずだ.
Lẫn với だろう/でしょう: đề bài cần “có cơ sở chắc chắn” → chọn ～はずだ.
Nhầm quá khứ: 来きたるはずだった（kỳ vọng trong quá khứ）≠ 来きたはずだ（suy đoán đã xảy ra）.
Ghép với mệnh lệnh/yêu cầu là không tự nhiên: × 来きたるはずだ、来きなさい。

～はずだ – Chắc chắn là, đáng lẽ